مقدمه 

بدون شک درک مشکلی که قرار است برای مشتری حل کنید، بزرگترین چالشی است که در آغاز یک استارتاپ با آن روبه‌رو خواهید شد. مشتریان باید چیزی را که می‌فروشید بخواهند و محصول شما باید مشکلی واقعی را حل کند. اما اطمینان از هم‌خوانی محصولتان با نیازهای بازار، تنها بخشی از شروع یک کسب و کار موفق است. جزء کلیدی دیگر، دریافتن این موضوع است که قرار است چطور پول در بیاورید. این همان جایی است که مدل کسب و کار یا بیزینس مدل شما وارد بازی می‌شود.

تاریخچه طراحی مدل کسب و کار

براساس یک پایگاه داده از ادبیات سراسر جهان (EBSCO)، اصطلاح مدل کسب و کار، اولین بار در بازی های کسب و کار مورد استفاده در آموزش های مدیریت مطرح شد. «آلفرد چندلر» در سال ۱۹۶۱ در «استراتژی و ساختار» گزارشی جامع و مفصل از رشد سریع و تغییرات حاصل از آن در شرکت های صنعتی جدید ارائه نمود و این که چگونه شرکت ها باید به چالش های متفاوتی که به دلیل تغییرات محیطی یا داخلی شرکت ایجاد می شود پاسخ دهند را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد.

یگور آنسف نیز با درک عقاید جالب «آلفرد چندلر» در کتابش با نام «استراتژی سازمان» به بررسی جنبه های بیشتری از این موضوع پرداخت و چارچوبی ارائه نمود تا هر شرکت بر اساس فرصت ها و تهدیدهای محیطی، بازار رقابت، شرایط اقتصادی در سطح کلان، سیاست های دولت، قوانین، محیط طبیعی، مرزهای ملی و تغییرات تکنولوژیکی، به تطبيق و تدوین استراتژی شرکتش بپردازد.

مدل کسب و کار چیست؟

ماهیت مدل کسب و کار شما، توصیف نحوه‌ی پول درآوردن در کارتان است. تبیین اینکه چطور ارزشی را با قیمتی مناسب به مشتریان خود ارائه می‌دهید. بنا بر گفته پیتر دراکر، مدل های کسب و کار باید قابلیت این را داشته باشند به خوبی پاسخ دهند که مشتری مورد نظر کیست و شرکت چه ارزشی، چگونه و با چه هزینه‌هایی می‌تواند برای او ایجاد کند.

 این ابزارها به کارآفرینان اجازه می‌دهند راه‌های مختلف سازماندهی هزینه‌ها و مجاری درآمد خود را تجربه کنند، بیازمایند، و البته مدل‌سازی کننده صفحات وب امکان ایجاد تغییرات فرضی سریع در مدل کسب و کار را برای کارآفرینان فراهم نموده و اجازه می‌دهند نحوه‌ی اثرگذاری این تغییر بر بیزینس مدل خود در حال و آینده را فوراً ببینند.

مدل‌های کسب و کار در ساده‌ترین اشکال خود در سه بخش جای می‌گیرند:

  1. هر چیزی که مربوط به طراحی و شناخت مدل است.
  2. هر چیزی که مربوط به پروسه فروش محصول (پیدا کردن مشتری تا توزیع محصول) است.
  3. هر چیزی که مربوط به نحوه پرداخت مشتری و نحوه کسب سود و درآمد است.

مدل های گوناگونی از کسب و کار 

با توجه به کسب‌وکارهای متفاوت، مدل های کسب و کار طراحی می‌شوند. هر مدلی با توجه به نحوه ارتباط با مشتری، فروش، کسب درآمد و… متفاوت است

در زیر برخی از این مدل‌ها را نام برده …

۱. مدل تولیدکننده (Manufacturer)

۲. مدل توزیع‌کنندگی (Distributor)

۳. مدل خرده‌فروشی (Retailer)

۴. مدل اعطای حق امتیاز (Franchise)

۵. مدل آجر و ملات (Brick-and-mortar)

۶. مدل تجارت الکترونیک (Ecommerce)

۷. مدل آجر و کلیک (Bricks-and-clicks)

۸. مدل نیکل و دیم (Nickel-and-dime)

۹. مدل اشتراکی (Subscription)

۱۰. مدل تبلیغاتی (Advertisement)

۱۱. مدل بازارهای آنلاین (Online Marketplace)

۱۲. مدل دراپ‌شیپینگ (Dropshipping)

۱۳. مدل منبع‌یابی گروهی (Crowdsourcing)

۱۴. مدل دسترسی بالا (High Touch)

۱۵. مدل دسترسی اندک (Low Touch)

۱۶. مدل فریمیوم (Freemium)

هر یک عنوان های بالا تعاریف اختصاصی دارند که در مقاله ی بعدی بهشون پرداخته میشود .

در فصل بعدی توضیحات به عنوان مهمی از جمله استراتژی کسب و کار -رابطه کسب و کار با استراتژی – شناخت مفهومی مدل کسب و کار و … پرداخته می شود .